လွဲၢ်ကီၢ်က၀ီၤ

 

လွဲၢ်ကီၢ်က၀ီၤအတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ

ဖဲတၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တနီၤဟးဂုၤဟးဂီၤ ဘၣ်ဃ့ၢ်မုၢ်ဟးဖျိး၀ဲဒၣ် လၢခံတၢ်ဒုး၀ံၤအလီၢ်ခံ ပှၤအိၣ်လၢ၀့ၢ်လွဲၢ်ကီၢ်တဖၣ် ထိၣ်လိာ်ဖိးလိာ်သး ကယီကယီဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤလွဲၢ်ကီၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အဂၤတနီၤ, ဃ့ဟးထီၣ်လၢ အမိၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်လီၢ်လံၤဒီး ဟဲသုးလီၢ်သုးကျဲသကိးဖဲ ၀့ၢ်အံၤ ကပိၤကပၤဒီး ဒုးအိၣ်ထီၣ်က့ၤတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖုဘၣ်တဖု ဒီး လၢခံကရၢကရိထီၣ်က့ၤသကိး ဒ်က၀ီၤတက၀ီၤလၢအမ့ၢ်လွဲၢ်ကီၢ်က၀ီၤ န့ၣ်လီၤ.

က၀ီၤကဲထီၣ်အဂ့ၢ်

(က) တၢ်အိၣ်တၢ်ဆိးလီၢ်ကျဲ

အိၣ်ဖဲကီၢ်ကယါအ၀့ၢ်ခိၣ်၀့ၢ်လွဲၢ်ကီၢ်က၀ီၤအကပၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ပြၢဒၢပလွ့ၣ်ကတီၢ်  

လွဲၢ်ကီၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤ

 

၁။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အမံၤ - လွဲၢ်ကီၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်

၂။ လွဲၢ်ကီၢ်အတၢ်စံၣ်စိၤတဲစိၤဖုၣ်ကိာ်

မံးၡၢၣ်နရံၣ် သရၣ်လၢအမ့ၢ်သရၣ် Bunker အမာ်ဖိသရၣ် Johnson အိၣ်ဖဲဒီၡံအံၣ်ဒီးဖဲ ၁၉ဝ၄ နံၣ် သုးလီၢ်ကျဲဆူလွဲၢ်ကီၢ် (တောင်ပေါ်ကျောင်း) ဘူးဒီး (တောင် ကွဲစေတီ) ဒီးသူၣ်ထီၣ်ဝဲကၠိတဖျၢၣ်လီၤ. ပှၤလၢအသိၣ် လိစၢၤတၢ်မ့ၢ်ပှၤတီအူဖိ သရၣ်စၣ်ဖ့ၣ် (စံဖေ) စးထီၣ် လၢ ၁၉ဝ၅ နံၣ်တုၤ ၁၉၁ဝ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၁ဝ နံၣ်အဝဲန့ၣ်အပူၤ သရၣ်ဘၢကၢၣ်ဆှၢလီၤကဒီးသရၣ် ကြၣ်ဆူၣ်လၢကသိၣ်လိ အဲးကလံာ်ကျိာ်ဒီးလၢခံကၠိအံၤ လိၣ်ဘၣ်ထံဖိကီၢ်ဖိလၢ အထီၣ်ဘးတဂၤဂၤကကွၢ်ထွဲ ကၠိအံၤအဃိဃုထၢထီၣ် သရၣ်သၣ်စါလၢကကဲထီၣ်ကၠိ ခိၣ်ဒီးကွၢ်ထွဲကၠိအံၤတုၤ ၁၉၄၂ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. ဟီၣ်ခိၣ် ဒီဘ့ၣ်တၢ်ဒုးခံဘျီတဘျီ ကဲထီၣ်ဝဲအဃိကၠိအံၤဟးဂီၤဝဲ ခဲလၢာ်ဒီးတၢ်သးခုကစီၣ် အတၢ်ပနီၣ်အိၣ်တ့ၢ်ဝဲထဲထံ ပူၤတပူၤဒီးဒၢလွဲဖးဒိၣ်တဖျၢၣ်လၢ ဘၣ်တၢ်ကဟုက ယာ်အီၤလၢလွဲၢ်ကီၢ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်န့ၣ်လီၤ.

၁၉၄၅ နံၣ်တၢ်ဒုးတၢ်ယၤဝံၤအလီၢ်ခံပှၤခရံာ် ဖိအမၤပဒိၣ်တၢ်မၤတဖၣ်ဒီး ကၠိဖိတဖၣ်ပာ်ဖှိၣ်လိာ်အ သးဒီးဘါသကိးတၢ်ဒီး ပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲမ့ၢ်ကၠိသ ရၣ်ပဒိၣ်ချုးလဲၣ်ဒီး အဝဲထံၣ်န့ၢ်ဝဲသရၣ်ဖိထိလၢကဒုး ကဲထီၣ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်အဂီၢ်လီၤ. အပျဲၢ်အိၣ်ဝဲ (၁၂ဝ) ဂၤဃုာ်ဒီး ပှၤခရံာ်ဖိလၢအအိၣ်လၢသုးတကပၤ စ့ၢ်ကီးပာ်ဖှိၣ်သကိးဒီး ဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်န့ၣ် လီၤ. ဖဲန့ၣ်ခါသရၣ်ဒိၣ်ယိၤသး ဒီးသရၣ်ဒိၣ်အၤစီတ ဖၣ်ဟဲမၤန့ၢ်အဝဲသ့ၣ် ဘူၣ်သ့ၣ်နီၣ်ဒီးအပျဲၢ်အဘီၣ်အါ ထီၣ်ဝဲအဃိ, ပှ့ၤဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဘှီထီၣ်သရိာ်တဖျၢၣ်ဒီးမ့ၢ် လၢထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးအိၣ်ထီၣ်အဃိ ဟးဂီၤကွံာ်ခဲ လၢာ်လီၤ.

၃။ တချုးတၢ်အိၣ်ဖှိၣ် ကဲထီၣ်တၢ်သးခုကစီၣ်သရၣ် တဖၣ်

ဖဲ ၁၉၄၈ နံၣ်ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤ တၢ်ဒုးတၢ်ယၤ ဆူၣ်ဝဲအဃိ ပှၤခရံာ်ဖိလၢအိၣ်ဝဲလၢ ဝ့ၢ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ် ဃ့ၢ်ကဒံကဒါတနီၤ ဆူသဝီအဂၤတနီၤအိၣ်ဒၣ်ဖဲဝ့ၢ်ပူၤ ဒီးပှၤအိၣ်တ့ၢ်ဖဲ ဝ့ၢ်ပူၤတဖၣ်ထဲစှၤဒူၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၅၃ နံၣ်ပဒိၣ်သုးမုၢ်တဖၣ် ဟဲကိးက့ၤဝဲပှၤကညီဖိလၢမိၤခံ တဖၣ်ဒီးက့ၤပာ်အီၤဖဲ Rest Camp တနီၤ, ဒီးဒၢနုာ်ဆူ ဃိာ်ပူၤတနီၤဒီးသဝီဖိ နုာ်ဆူသုးပူၤတနီၤန့ၣ်လီၤ. ပှၤ အိၣ်လၢ Rest Camp အပူၤ, အိၣ်ဘှံးနံၤန့ၣ်ကညီဖိတ ဖၣ်အိၣ်ဒီးတၢ်ဘူၣ်တၢ်ဘါ ဒီးပှၤလၢအတီခိၣ်ရိၣ်မဲမ့ၢ် သရၣ်ၡူကၢၣ်ဒီးလၢခံ ၃ လါ ၄ လါအပူၤအတ့ၤန့ၣ်ပ ဒိၣ်ဟ့ၣ်တၢ်ပျဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ကဘၣ်အိၣ်ဘၣ်ဆိးဖဲလွဲၢ် ကီၢ်ဝ့ၢ်ပူၤလၢတၢ်သဘျ့အပူၤလီၤ. ဖဲ ၁၉၅၄ နံၣ်န့ၣ် ကီၢ်ကစၢ်အူရဲၣ်ဒီး အပှၤတဖုဟဲက့ၤနုာ်ဆူပဒိၣ်အိၣ်အ ဃိ, ပှၤလၢအအိၣ်ဘၣ်လၢ ဃိာ်ပူၤတဖၣ်ဘၣ်တၢ်ပျၢ် ဖျဲးကွံာ်အီၤဒီးဖဲန့ၣ် ပှၤခရံာ်ဖိတဖၣ်ဒီးသုးဖိအကျါ (ခၠီ, ကခၠ့ၣ်) ခရံာ်ဖိတဖၣ်ဟဲဘူၣ်သကိးဘါသကိးတၢ်တပူၤ ဃီန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၅၄ နံၣ်လါစ့းပတ့ဘၢၣ်ခံနွံတနွံန့ၣ် ဃုထၢထီၣ်ကမံးတံာ်တဖု ဒ်သိးကအိၣ်ဒ်တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် အက့ၢ်အဂီၤကထီၣ်ဘးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်ၡူကၢၣ် ဟးထီၣ်ဝံၤသရၣ် ကၠၣ်နုာ်လီၤမၤတၢ်ဖဲ ၁၉၅၆ နံၣ်လါနိၣ်ဝ့ဘၢၣ်ဒီးအ ယံၤဘၣ်ဒီးဟးထီၣ်ဝဲလီၤ. 

၄။ ပှၤဒိးဘျၢထံအဆိကတၢၢ်တဖု (တၢ်ပာ်ဖျါတအိၣ်)

၅။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ကဲထီၣ်အနံၣ်ဒီးနုာ်လီၤဆူကီၢ်-ကဝီၤ

ကဲထီၣ်အနံၣ် ၁၉၅၄ နံၣ်, နုာ်လီၤဆူကီၢ် ရ.၄.၁၉ရ၆, နုာ်လီၤဆူကဝီၤ ရ.၄.၁၉ရ၆

၆။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်သရၣ်တဖၣ်

(၁) သရၣ်ၡူကၢၣ် (၁၉၅၄-၁၉၅၆), (၂) သ ရၣ်ကၠၣ် (၁၉၅၆- ), (၃) သရၣ်ဘါစ့ၣ် (၁၉၅၆-၁၉၅၉), (၄) သရၣ်ဒိၣ်ရံခၠၢးသီး (၁၉၅၉-၂ဝဝ၃), (၅) သရၣ်သၣ်အ့ရံၣ် (၁၉၆၂-၁၉၆၄) တစိၢ်တလီၢ် (၆) သရၣ်ဆၢန့ၢ်မူ (၁၉၆၄-၁၉၆၆), (၇) သရၣ်ဒိၣ်ဒီ ကထၢၣ်အီနၢၣ်ညိၣ် (၂ဝဝ၈- တုၤခဲအံၤ)

၇။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဘါသရိာ်တဖၣ် သရိာ်အမံၤဒီး တၢ်တိာ်ထူ

ဝ့ၢ်လွဲၢ်ကီၢ်ဘျၢထံခရံာ်ဖိ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တၢ်ဘါ သရိာ်, တၢ်တိာ်ထူ- ‘‘ယဲဒၣ်အံၤယမ့ၢ်ကျဲဒီးတၢ်မ့ၢ်တၢ် တီဒီးတၢ်မူလီၤ.’’ ယိၤ ၁၄း၆

၈။ အတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အတၢ်သူၣ်ထီၣ်တဖၣ်

(၁) တၢ်ဘါသရိာ် (၁) ဖျၢၣ် (၂) တၢ်အိၣ်ဖှိၣ် သရၣ်ဟံၣ် (၂) ဖျၢၣ် (၃) တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်အရူ (၂) ဖျၢၣ် (၄) တၢ်ကဟုကယာ် (၁) ဖျၢၣ် (၅) နဃဃီ ကၠိ (၁) ဖျၢၣ်.

၉။ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်ခိၣ်နၢ်တဖၣ်

ဖှိၣ်စၢၤ (၁၁) ဂၤ, နဲၣ်ရွဲၣ် (၂) ဂၤ 

 

 

 

 

 

လွဲၢ်ကီၢ်က၀ီၤပူၤ တၢ်အိၣ်ဖှိၣ်တဖၣ်အဂ့ၢ်အကျိၤ  
ထိၣ်ဒိၣ်ပျီတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်  
ဘံၣ်ထါတၢ်အိၣ်ဖှိၣ်